Nieuws

Bestraling met behulp van 3D-MRI-film

Arianne Mantel
27 november 2019
Bron: https://www.telegraaf.nl/lifestyle/378614720/3-d-mri-film-ingezet-bij-bestraling

3D-MRI-film ingezet bij bestraling

Als eerste in Europa heeft het Antoni van Leeuwenhoek een kankerpatiënt bestraald met behulp van een 3D-MRI-film. Dat filmpje toont de locatie aan van tumoren in zachte weefsels die bewegen en vaak slecht te zien zijn. Daardoor kan het gebied dat bestraald moet worden in de toekomst nog nauwkeuriger bepaald worden.

Het grote voordeel daarvan is dat de gezonde cellen om de tumor heen minder schade oplopen en er daardoor minder bijwerkingen zullen optreden. Daarbij moet gedacht worden aan misselijkheid en verminderde eetlust. Ook kan in de toekomst in sommige gevallen een hogere dosis worden gegeven of kan de behandeling makkelijker nog een keer worden herhaald. De Amsterdamse fysici en onderzoekers maakten de software voor deze nieuwe beeldgestuurde bestralingstechniek.

Leverpatiënt Richard Huis* heeft net drie bestralingen achter de rug met de nieuwe techniek. Afgelopen vrijdag was de laatste keer van drie sessies. „Gek idee dat ik de eerste van Europa ben, maar ik ben er enorm content over. Toen me werd gevraagd of ik wilde aftrappen, dacht ik: ’Ik stap op die trein’.

Bestraling

In ons land worden jaarlijks ongeveer 60.000 mensen bestraald omdat ze kanker hebben. Om zo gericht mogelijk te kunnen bestralen, moet het bestralingsapparaat informatie krijgen over de plek van de tumor. Daarvoor worden medische scans gebruikt.

Onderzoeksleider en radiotherapeut Marlies Nowee: „De exacte locatie van een tumor is helaas moeilijk te vangen in één enkele scan, want tumoren kunnen bewegen als gevolg van bijvoorbeeld de ademhaling. Daarom hebben wij deze techniek ontwikkeld waarop de beweging van de tumor driedimensionaal (3D) te zien is. Dit filmpje wordt gemaakt voor de bestraling, terwijl de patiënt in de MRI-versneller ligt. Het maken van de MRI scans duurt ongeveer 5 minuten. Dan maakt de software hiervan een film, passen we het bestralingsveld aan en daarna beginnen we de bestraling.”

Beweging

Sinds vorig jaar behandelen artsen in het Antoni van Leeuwenhoek patiënten op een nieuw soort bestralingstoestel waarin een MRI-scanner is geïntegreerd: de MR-Linac of MRI-versneller. Tot nu was het nog niet mogelijk om ook rekening te houden met beweging.

Artsen maken wel al langer filmpjes met CT-scanners die in bestralingstoestellen zitten. Radiotherapeut Edwin Jansen: „Maar tumoren in zachte weefsels zijn slecht of niet zichtbaar op deze CT-scans. Bij patiënten met kanker in bijvoorbeeld de lever worden daarom kleine staafjes -markers- ingebracht, die wél zichtbaar zijn. Zo kunnen ze alsnog bepalen waar de straling terecht moet komen.

Uitzaaiingen

Met het 3D-MRI-filmpje zijn de markers niet meer nodig en kunnen ze veel nauwkeuriger de plaats bepalen, want de leveruitzaaiingen zijn mooi te zien. Radiotherapeut Edwin Jansen, die de eerste patiënt Huis behandelde: „Ik zag voor het eerst tijdens het bestralen de tumor op het scherm. Niet een stationair plaatje, maar een bewegende tumor.” Patiënt Huis koos bewust voor de nieuwe techniek: „Geen markers, geen operatie, geen bijwerkingen.” Hij voelt zich zo goed dat hij op vakantie gaat.

De methode is veelbelovend, zegt Nowee: „Patiënten vinden het aanbrengen van markers vaak een vervelende ingreep en ze kunnen pijn, infecties en nabloedingen krijgen. Dat hoeft nu niet meer. Door de MRI-film kunnen we de tumoren veel beter zien en daardoor nauwkeuriger bestralen. We beginnen met een studie naar deze techniek bij ongeveer 20 leverpatiënten omdat we daar nu nog problemen ervaren met de huidige bestraling. Kankerpatiënten hebben soms leveruitzaaiingen die goed te opereren zijn, maar soms ook niet. Vanwege de leeftijd of de plek; bestraling met deze techniek kan een mooie aanvulling zijn. Maar mogelijk is dit ook toepasbaar bij alle tumoren die bewegen op basis van ademhaling. Denk aan de bijnier, longtumoren, lymfeklieren in de bovenbuik en de slokdarm.”

*gefingeerde naam

Bedrijven

VvAAABN AMRO